• Skip to main content
  • Skip to secondary menu
  • Skip to primary sidebar
  • Skip to footer
  • RBSE Model Papers
    • RBSE Class 12th Board Model Papers 2022
    • RBSE Class 10th Board Model Papers 2022
    • RBSE Class 8th Board Model Papers 2022
    • RBSE Class 5th Board Model Papers 2022
  • RBSE Books
  • RBSE Solutions for Class 10
    • RBSE Solutions for Class 10 Maths
    • RBSE Solutions for Class 10 Science
    • RBSE Solutions for Class 10 Social Science
    • RBSE Solutions for Class 10 English First Flight & Footprints without Feet
    • RBSE Solutions for Class 10 Hindi
    • RBSE Solutions for Class 10 Sanskrit
    • RBSE Solutions for Class 10 Rajasthan Adhyayan
    • RBSE Solutions for Class 10 Physical Education
  • RBSE Solutions for Class 9
    • RBSE Solutions for Class 9 Maths
    • RBSE Solutions for Class 9 Science
    • RBSE Solutions for Class 9 Social Science
    • RBSE Solutions for Class 9 English
    • RBSE Solutions for Class 9 Hindi
    • RBSE Solutions for Class 9 Sanskrit
    • RBSE Solutions for Class 9 Rajasthan Adhyayan
    • RBSE Solutions for Class 9 Physical Education
    • RBSE Solutions for Class 9 Information Technology
  • RBSE Solutions for Class 8
    • RBSE Solutions for Class 8 Maths
    • RBSE Solutions for Class 8 Science
    • RBSE Solutions for Class 8 Social Science
    • RBSE Solutions for Class 8 English
    • RBSE Solutions for Class 8 Hindi
    • RBSE Solutions for Class 8 Sanskrit
    • RBSE Solutions

RBSE Solutions

Rajasthan Board Textbook Solutions for Class 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11 and 12

  • RBSE Solutions Class 7
    • RBSE Solutions for Class 7 Maths
    • RBSE Solutions for Class 7 Science
    • RBSE Solutions for Class 7 Social Science
    • RBSE Solutions for Class 7 English
    • RBSE Solutions for Class 7 Hindi
    • RBSE Solutions for Class 7 Sanskrit
  • RBSE Solutions Class 6
    • RBSE Solutions for Class 6 Maths
    • RBSE Solutions for Class 6 Science
    • RBSE Solutions for Class 6 Social Science
    • RBSE Solutions for Class 6 English
    • RBSE Solutions for Class 6 Hindi
    • RBSE Solutions for Class 6 Sanskrit
  • RBSE Solutions Class 5
    • RBSE Solutions for Class 5 Maths
    • RBSE Solutions for Class 5 Environmental Studies
    • RBSE Solutions for Class 5 English
    • RBSE Solutions for Class 5 Hindi
  • RBSE Class 4
    • RBSE Class 3
  • RBSE Class 12
    • RBSE Solutions for Class 12 Maths
    • RBSE Solutions for Class 12 Physics
    • RBSE Solutions for Class 12 Chemistry
    • RBSE Solutions for Class 12 Biology
    • RBSE Solutions for Class 12 English
    • RBSE Solutions for Class 12 Hindi
    • RBSE Solutions for Class 12 Sanskrit
  • RBSE Class 11

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

April 10, 2026 by Fazal Leave a Comment

Practicing these RBSE Class 6 Sanskrit Solutions Deepakam Chapter 3 अहं च त्वं च Question Answer improves confidence in the subject.

Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

कक्षा 6 संस्कृत पाठ 3 के प्रश्न उत्तर

Class 6 Sanskrit Deepakam Chapter 3 Question Answer

पाठ्यपुस्तक के प्रश्नोत्तर

प्रश्न 2.
उदाहरणानुगुणम् अधोलिखितेषु वाक्येषु पट्टिकातः उचितैः पदैः रिक्तस्थानानि पूरयन्तु।
(उदाहरण के अनुसार अधोलिखित वाक्यों में पट्टिका से उचित पदों द्वारा रिक्त स्थानों की पूर्ति कीजिए।)
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 17
यथा- हे बाल! त्वं छात्रः असि।
उत्तर:
(क) आवां शिक्षकौ स्वः।
(ख) मञ्वे यूयं नर्तक्यः स्थ।
(ग) अत्र अहम् अस्मि।
(घ) सभायां युवां गायिके स्थः।
(ङ) विद्यालये वयं स्मः।
(च) वैद्यालये त्वं चिकित्सका असि।

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

प्रश्न 3.
चित्रं दृष्ट्वा उदाहरणस्य अनुगुणं वाक्यानि लिखन्तु।
(चित्र देखकर उदाहरण के अनुसार वाक्य लिखिए।)

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 18
उत्तर:
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 3
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 4
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 19
उत्तर:
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 6

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 20
उत्तर:
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 8
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 21
उत्तर:
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 10
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 11

प्रश्न 4.
उदाहरणानुगुणं वाक्यानि परस्परं योजयन्तु।
(उदाहरण के अनुसार वाक्यों को परस्पर जोड़िये।)
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 22
उत्तर:

(क) त्वं बालिका असि। युवां बालिके स्थः। यूयं बालिकाः स्थ।
(ख) अहं गायकः अस्मि। आवां गायकौ स्वः। वयं गायकाः स्मः।
(ग) त्वं छात्रः असि। युवां छात्रौ स्थः। यूयं छात्रा: स्थ।
(घ) अहं शिक्षकः अस्मि। आवां शिक्षकौ स्वः। वयं शिक्षकाः स्मः।
(ङ) अहं नर्तकी अस्मि। आवां नर्तक्यौ स्वः। वयं नर्तक्यः स्मः।
(च) त्वं गृहिणी असि। युवां गृहिण्यौ स्थ:। यूयं गृहिण्यः स्थ।
(छ) अहम् आरक्षकः अस्मि। आवाम् आरक्षकौ स्वः। वयम् आरक्षकाः स्मः।
(ज) त्वं सैनिक असि। युवां सैनिकौ स्थः। यूयं सैनिकाः स्थ।
(झ) त्वं चिकित्सकः असि। युवां चिकित्सक स्थ। यूयं चिकित्सका: स्थ।
(ञ) अहं तन्त्रज्ञः अस्मि। आवां तन्त्रज्ञौ स्वः। वयं तन्त्रज्ञाः स्मः।

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

प्रश्न 5.
उदाहरणानुगुणम् उत्तराणां प्रश्ननिर्माणं कुर्वन्तु।
(उदाहरण के अनुसार उत्तरों के प्रश्न निर्माण कीजिए।)
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 23
उत्तर:
(क) त्वं तन्त्रज्ञः। – कः तन्त्रज्ञ:? – त्वं कः?
(ख) युवां बालकौ। – कौ बालकौ? – युवां कौ?
(ग) यूयं छात्राः। – के छात्रा:? – यूयं के?
(घ) अहं न्यायाधीशः। – कः न्यायाधीश:? – अहं क:?
(ङ) आवां गायिके। – के गायिके? – आवां के?
(च) वयं शिक्षिकाः। – का: शिक्षिका:? – वयं का?

योग्यता विस्तार-
कर्तृ-क्रियापद-
पुरुष: – एकवचनम् – द्विवचनम् – बहुवचनम्
प्रथमपुरुष: – भवान् / भवती अस्ति। – भवन्तौ / भवत्यौ स्तः। – भवन्तः/ भवत्यः सन्ति।
मध्यमपुरुष: – त्वम् असि। – युवां स्थः। – यूयं स्थ।
उत्तमपुरुष: – अहम् अस्मि। – आवां स्वः। – वयं स्मः।

परियोजना-कार्यम्-
प्रश्न- अस्मद् – युष्मद्-शब्दयोः सर्वाणि रूपाणि स्फोरक- पत्रे लिखन्तु।
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 24
उत्तर:
अस्मद् – शब्दरूपाणि
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 25

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 26

युष्मद्- शब्दरूपाणि
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 27

Class 6th Sanskrit Chapter 3 Question Answer

प्रश्न 1.
निम्नलिखित प्रश्नानाम् उत्तराणि विकल्पेभ्यः चित्वा लिखत-
(i) मम नाम भरतः। अहं कः?
(अ) छात्रौ
(ब) छात्र:
(स) छात्रा:
(द) बालकाः
उत्तर:
(ब) छात्र:

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

(ii) मम नाम राधिका। अहं का?
(अ) सैनिकाः
(ब) चिकित्सिके
(स) शिक्षिका:
(द) सैनिकी
उत्तरम्:
(द) सैनिकी

(iii) चिकित्सिका का अस्ति?
(अ) सुमित्रा
(ब) युवाम्
(स) सीतारमे च
(द) आवाम्
उत्तरम्:
(अ) सुमित्रा

(iv) युवां कौ?
(अ) गायकः
(ब) गायकाः
(स) गायकौ
(द) सैनिक:
उत्तरम्:
(स) गायकौ

(v) पत्रकारा: के?
(अ) अहम्
(ब) वयम्
(स) आवाम्
(द) त्वम्
उत्तरम्:
(ब) वयम्

(vi) त्वं कः?
(अ) सैनिकौ
(ब) पत्रकारा
(स) गायकाः
(द) पाचक:
उत्तरम्:
(द) पाचक:

(vii) यूयं का ?
(अ) तन्त्रज्ञा:
(ब) तन्त्रज्ञः
(स) तन्त्रज्ञौ
(द) नर्तकी
उत्तरम्:
(अ) तन्त्रज्ञा:

(viii) आवां के?
(अ) पाचिका:
(ब) पाचिका
(स) पाचिके
(द) गायकाः
उत्तरम्:
(स) पाचिके

(ix) युवां चित्रकारौ ………………..। अत्र पूरणीयं क्रियापदं किम्?
(अ) असि
(ब) स्थः
(स) स्थ
(द) स्मः
उत्तरम्:
(ब) स्थः

(x) ………….. चिकित्सिके स्वः। अत्र पूरणीयं सर्वनामपदं किम्?
(अ) अहं
(ब) वयं
(स) युवां
(द) आवां
उत्तरम्:
(द) आवां

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

प्रश्न 2.
कोष्ठकात् उचितपदं चित्वा रिक्तस्थानानि पूरयत-
(i) ……….. आरक्षकाः स्मः। (अहम् / वयम्)
(ii) युवां ……….. स्थ:। (गायिके / गायिका:)
(iii) त्वं चित्रकार: ………..। (अस्ति / असि)
(iv) आवां ……….. स्वः। (नर्तक्यौ / नर्तक्यः)
(v) ……….. कृषकः अस्मि। (अहम् / त्वम्)
उत्तरम्:
(i) वयम्
(ii) गायिके
(iii) असि।
(iv) नर्तक्यौ
(v) अहं

प्रश्न 3.
मञ्जूषातः समुचितपदं चित्वा अधोलिखित प्रश्नानाम् उत्तराणि लिखत-
मञ्जूषा
गायकाः, सैनिक, सुमित्रा, तन्त्रज्ञा, पत्रकारौ, यूयं नर्तक्यः, पाचिके
प्रश्ना:- (i) मम नाम किम्?
(ii) आवां कौ?
(iii) के सैनिका:?
(iv) त्वं क:?
(v) त्वं का?
(vi) यूयं का स्थ?
(vii) आवां के स्वः?
(viii) वयं के स्म:?
उत्तरम्:
(i) मम नाम सुमित्रा।
(ii) आवां पत्रकारौ।
(iii) यूयं सैनिका:।
(iv) त्वं सैनिकः।
(v) त्वं तन्त्रज्ञा।
(vi) यूयं नर्तक्य: स्थ।
(vii) आवां पाचिके स्व:।
(viii) वयं गायकाः स्मः।

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

प्रश्न 4.
कोष्ठ के भ्यः समुचितपदं चित्वा रेखाङ्कितपदमधिकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
(i) युवां चित्रकारौ स्थ:। (के/कौ)
(ii) अहम् आरक्षकः अस्मि। (क: का)
(iii) त्वं गायिका अस्ति। (के / का)
(iv) यूयं पाचिका: स्थ। (का: /क:)
(v) आवां तन्त्रज्ञे स्वः । (कौ/के)
(vi) वयं नर्तक्यः स्मः। (के/काः)
उत्तरम्:
(i) युवां कौ स्थ:?
(ii) अहम् कः अस्मि?
(iii) त्वं का असि?
(vi) वयं का स्म:?
(v) आवां के स्वः?
(iv) यूयं का: स्थ?

प्रश्न 5.
क्रमानुसारं शब्दार्थ-मेलनं कुरुत-
(क) – (ख)
(i) नाम – वार्ताहर:
(ii) सैनिक: – अभिधानम्
(iii) तन्त्रज्ञः – आलेख्यकार:
(iv) पत्रकार: – सङ्गणकज्ञः
(v) चित्रकार: – भटः
उत्तरम्:
(i) नाम – अभिधानम्।
(ii) सैनिकः – भटः।
(iii) तन्त्रज्ञः – सङ्गणकज्ञ:
(iv) पत्रकार: – वार्ताहरः।
(v) चित्रकार: – आलेख्यकारः।

Deepakam Class 6 Chapter 3 अहं च त्वं च Summary

पाठ-परिचय- प्रस्तुत पाठ में चित्रों एवं अत्यन्त सरल व छोटे-छोटे वाक्यों के द्वारा संस्कृत भाषा में संभाषण करना सिखलाया गया है। संस्कृत भाषा में रुचि उत्पन्न करना तथा परस्पर में संस्कृत में बोलने व समझने की दक्षता उत्पन्न करना इस पाठ का मुख्य उद्देश्य है।

कठिन शब्दार्थ एवं हिन्दी अनुवाद

मम नाम भरतः ……………………………….. अहं सैनिकी।
कठिन शब्दार्थ मम मेरा / मेरी नाम नाम अहम् = मैं शिक्षिका अध्यापिका /शिक्षिका। चिकित्सिका = वैद्या सैनिकी सैनिका।

हिन्दी अनुवाद –
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 12
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 13
मम नाम भरतः। अहं छात्रः। (मेरा नाम भरत है। मैं छात्र हूँ।)
मम नाम गणेशः। अहं शिक्षकः। (मेरा नाम गणेश है। मैं शिक्षक हूँ।)
मम नाम गौतमः। अहं चिकित्सकः। (मेरा नाम गौतम है। मैं चिकित्सक (वैद्य) हूँ।)
मम नाम राघवः। अहं कृषकः। (मेरा नाम राघव है। मैं किसान हूँ।)
मम नाम मेनका। अहं छात्रा (मेरा नाम मेनका है। मैं छात्रा हूँ।)
मम नाम प्रियंवदा। अहं शिक्षिका (मेरा नाम प्रियंवदा है। मैं शिक्षिका हूँ।)
मम नाम सुमित्रा। अहं चिकित्सिका। (मेरा नाम सुमित्रा है। मैं वैद्या हूँ।)
मम नाम राधिका। अहं सैनिकी (मेरा नाम राधिका है। मैं सैनिका हूँ।)

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

त्वं कः? अहं सैनिकः ……………………………….. वयं पाचकाः
कठिन – शब्दार्थ – त्वम् = तुम। युवाम् = तुम दोनों। यूयम् = तुम सब । कः = कौन हो? अहम् = मैं आवाम् = हम दो वयम् = हम सब गायकः = गायक पत्रकारः = पत्रकार। पाचकः = रसोइया।

हिन्दी अनुवाद-
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 14

पुंलिङ्गम्
त्वं कः? = तुम कौन हो? युवां कौ? = तुम दोनों कौन हो? यूयं के? = तुम सब कौन हो?
अहं सैनिकः। = मैं सैनिक हूँ। आवां सैनिकौ। = हम दोनों सैनिक हैं। वयं सैनिकाः। = हम सब सैनिक हैं।
त्वं कः? = तुम कौन हो? युवां कौ? = तुम दोनों कौन हो? यूयं के? = तुम सब कौन हो?
अहं गायक: = मैं गायक हूँ। आवां गायकौ = हम दोनों गायक हैं। वयं गायकाः। = हम सब गायक हैं।
त्वं कः? = तुम कौन हो? युवां कौ? = तुम दोनों कौन हो? यूयं के? = तुम सब कौन हो?
अहं पत्रकार:। = मैं पत्रकार हूँ पत्रकारौ: = हम दोनों पत्रकार हैं। आवां – वयं पत्रकारा:। = हम सब पत्रकार हैं।
त्वं कः? = तुम कौन हो? युवां कौ? = दोनों कौन हो? यूयं के? = तुम सब कौन हो?
अहं पाचकः। = मैं रसोइया हूँ। आवां पाचकौ = हम दोनों रसोइया हैं। वयं पाचकाः। = हम सब रसोइया हैं।

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च

त्वं का? अहं गायिका ……………………………….. वयं चिकित्सिकाः स्मः।
कठिन-शब्दार्थ- का = कौन हो? गायिका = गायिका। तन्त्रज्ञा = तन्त्रज्ञा (कम्प्यूटर इंजीनियर)। नर्तकी = नृत्यांगना। पाचिका = पकाने वाली। चित्रकारः = चित्रकार (आलेख्यकार)। आरक्षकः = आरक्षक (सिपाही/रक्षक)।

हिन्दी अनुवाद-
RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 15

स्त्रीलिङ्गम्
त्वं का? = तुम कौन हो? युवां के? = तुम दोनों कौन हो? यूयं का? = तुम सब कौन हो?
अहं गायिका। = मैं गायिका हूँ। आवां गायिकेः = हम दोनों गायिका हैं। वयं गायिकाः = हम सब गायिका हैं।
त्वं का? = तुम कौन हो? युवां के? = तुम दोनों कौन हो? यूयं का? = तुम सब कौन हो?
अहं तन्त्रज्ञा। = मैं तन्त्रज्ञा हूँ। आवां तन्त्रज्ञे। = हम दोनों तन्त्रज्ञा हैं। वयं तन्त्रज्ञाः। = हम सब तन्त्रज्ञा हैं।
त्वं का? = तुम कौन हो? युवां के? = तुम दोनों कौन हो? यूयं का? = तुम सब कौन हो?
अहं नर्तकी = मैं नर्तकी हूँ। आवां नर्तक्यौ । = हम दोनों नर्तकी हैं। वयं नर्तक्यः। = हम सब नर्तकी हैं।
त्वं का? = तुम कौन हो? युवां के? = तुम दोनों कौन हो? यूयं का? = तुम सब कौन हो?
अहं पाचिका। = मैं पकाने वाली हूँ। आवां पाचिके। हम दोनों पकाने वाली हैं। वयं पाचिकाः। = हम सब पकाने वाली हैं।

RBSE Class 6 Sanskrit Chapter 3 Question Answer अहं च त्वं च 16

त्वं चित्रकार : असि। = तुम चित्रकार हो। अहम् आरक्षकः अस्मि। = मैं आरक्षक हूँ।
युवां चित्रकारौ स्थः = तुम दोनों चित्रकार हो। आवाम् आरक्षकौ स्वः। = हम दोनों आरक्षक हैं।
यूयं चित्रकाराः स्थ= तुम सब चित्रकार हो। वयम् आरक्षकाः स्मः। हम सब आरक्षक हैं।
त्वं गायिका असि। = तुम गायिका हो। अहं चिकित्सिका अस्मि। = मैं वैद्या हूँ।
युवां गायिके स्थ:। = तुम दोनों गायिका हो। आवां चिकित्सिके स्वः। = हम दोनों वैद्या हैं।
यूयं गायिका: स्थ। = तुम सब गायिका हो। वयं चिकित्सिकाः स्मः। = हम सब वैद्या हैं।

Share this:

  • Click to share on WhatsApp (Opens in new window)
  • Click to share on Twitter (Opens in new window)
  • Click to share on Facebook (Opens in new window)

Related

Filed Under: Class 6

Reader Interactions

Leave a Reply Cancel reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Primary Sidebar

Recent Posts

  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 10 Question Answer मीरा के पद
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 9 Question Answer चिड़िया
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 8 Question Answer बिरजू महाराज से साक्षात्कार
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 7 Question Answer वर्षा बहार
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 6 Question Answer गिरिधर कविराय की कुंडलिया
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 5 Question Answer नहीं होना बीमार
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 4 Question Answer पानी रे पानी
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 3 Question Answer फूल और काँटा
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 2 Question Answer तीन बुद्धिमान
  • Class 7 Hindi Malhar Chapter 1 Question Answer माँ, कह एक कहानी
  • बाजारों की समझ Class 7 Extra Questions and Answers SST Chapter 12

Footer

RBSE Solutions for Class 12
RBSE Solutions for Class 11
RBSE Solutions for Class 10
RBSE Solutions for Class 9
RBSE Solutions for Class 8
RBSE Solutions for Class 7
RBSE Solutions for Class 6
RBSE Solutions for Class 5
RBSE Solutions for Class 4
RBSE Solutions for Class 3
RBSE Solutions for Class 12 Maths
RBSE Solutions for Class 11 Maths
RBSE Solutions for Class 10 Maths
RBSE Solutions for Class 9 Maths
RBSE Solutions for Class 8 Maths
RBSE Solutions for Class 7 Maths
RBSE Solutions for Class 6 Maths
RBSE Solutions for Class 5 Maths
RBSE Solutions for Class 4 Maths
RBSE Solutions for Class 3 Maths

Copyright © 2026 RBSE Solutions

 

Loading Comments...