Class 7 Sanskrit Chapter 4 Question Answer न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्

Practicing these RBSE Class 7 Sanskrit Deepakam Solutions and Class 7th Sanskrit Chapter 4 न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम् Question Answer improves confidence in the subject.

Sanskrit Class 7 Chapter 4 Question Answer न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्

न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम् Class 7 Question Answer

Class 7 Sanskrit Deepakam Chapter 4 Question Answer

वयम् अभ्यासं कुर्मः

प्रश्न 1.
एकः शृगालः इति गीतस्य साभिनयं कक्षायां गानं कुर्वन्तु ।
‘एक शृगालः ‘ नामक गीत का अभिनय सहित कक्षा में गायन करें ।
उत्तरम्:
विद्यार्थी स्वयं करें ।

प्रश्न 2.
अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् एकपदेन पदद्वयेन वा उत्तरं लिखन्तु –
(क) कः वनं गच्छति? …………………………….
(ख) शृगालः कां पश्यति? ……………………………
(ग) शृगालस्य मुखे किं जायते ? …………………………….
(घ) शृगालः किं पश्यति? …………………………….
(ङ) द्राक्षाफलं कुत्र दृश्यते ? …………………………….
(च) किं शृगालः पुनः पुनः उत्पतति ? …………………………… (आम्/न)
(छ) किं शृगालः द्राक्षाफलं प्राप्नोति ? …………………………… (आम्/न)
उत्तराणि:
(क) एकः श्रृंगालः
(ख) द्राक्षालताम्
(ग) रस:
(घ) द्राक्षाफलम्
(ङ) उपरि लतायाम्
(च) आम्
(छ) न

प्रश्न 3.
अधः प्रदत्तानां प्रश्नानाम् पूर्णवाक्येन उत्तरं लिखन्तु –
(क) शृगालः कथं वनं गच्छति ? ………………………………
(ख) वनं गत्वा शृगालस्य किं जायते ? ………………………………..
(ग) शृगालः द्राक्षाफलं कुत्र पश्यति? ………………………………
(घ) द्राक्षाफलं दृष्टवा कस्य मुखे रसः जायते ? ………………………….
(ङ) अन्ते शृगालः किं वदति ? ……………………………..
उत्तरम्:
(क) शृगालः पिपासया बुभुक्षया च वनं गच्छति ।
(ख) वनं गत्वा शृगालस्य श्रान्तिः खेदः च जायते ।
(ग) शृगालः द्राक्षाफलं लतायाः उपरि पश्यति ।
(घ) द्राक्षाफलं द्रष्टवा शृगालस्य मुखे रसः जयते ।
(ङ) अन्ते शृगालः ” आम्लं द्राक्षाफलम्” इति वदति ।

प्रश्न 4.
उपरि प्रदत्तं मञ्जूषां दृष्ट्वा रिक्तस्थानेषु उचितक्रियापदानि लिखन्तु –

उत्तराणि:

प्रश्न 5.
उदाहरणानुसारम् एकवचनरूपं दृष्ट्वा द्विवचन बहुवचनरूपाणि लिखन्तु-


उत्तरम्:

प्रश्न 6.
उदाहरणानुसारं वाक्यद्वयं लिखन्तु –

उत्तराणि:
(क) वृक्ष: (वर्स्) — वृक्षः वर्धते
बाला: (वर्ध) — बालाः वर्धन्ते
(ख) छात्र: (वन्द्) — छात्रः वन्दते
भक्ताः (वन्द्) — भक्ताः वन्दन्ते
(ग) वैद्यः (वीक्ष्) — वैद्यः वीक्ष
प्रेक्षकाः (वीक्ष्) — प्रेक्षका: वीक्षन्ते
(घ) कर्मचारी (सेव्) — कर्मचारी सेवते
महिला: (सेव्) — महिला: सेवन्ते
(ङ) वृक्ष: (कम्प्) — वृक्ष: कम्प
रुग्णा: (कम्पू) — रुग्णाः कम्पन्ते

प्रश्न 7.
उदाहरणं दृष्ट्वा वाक्यानि उचितरूपैः पूरयन्तु –

उत्तराणि:
(क) शुनकं दृष्ट्वा बालकस्य भयं (जाय्)
शुनकं दृष्ट्वा बालकस्य भयं जायते
(ख) मूषकः मार्जारं दृष्ट्वा ( पलाय्)
मूषक: मार्जारं दृष्ट्वा पलायते ।
(ग) रात्रिकाले मार्गदीपा: (प्रकाश् )
रात्रिकाले मार्गदीपाः प्रकाशन्ते ।
(घ) अहं देवं (वन्द्)
अहं देवं वन्दे ।
(ङ) त्वं किमर्थं (लज्ज्)
त्वं किमर्थं लज्जसे ?
(च) वयं देशं (सेव्)
वयं देशं सेवामहे |

Class 7 Sanskrit Chapter 4 न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम् Question Answer

शब्दार्थ – मेलनम्-

प्रश्नः – अधोलिखित शब्दानां समक्षं प्रदत्तैः अर्थैः सह उचितमेलनं कुरुत-
शब्दा: — अर्थाः
(i) श्रान्तः — पिपासा
(ii) तृषा — भवति
(iii) लभते — प्राप्नोति
(iv) वनम् — क्लान्तः
(v) जायते — काननम्
उत्तरम्:
शब्दाः — अर्थाः
(i) श्रान्तः — क्लान्तः
(ii) तृषा — पिपासा
(iii) लभते — प्राप्नोति
(iv) वनम् — काननम्
(v) जाय — भवति

अतिलघूत्तरात्मकप्रश्नाः- प्रश्नः-

प्रश्न 1.
एकपदेन उत्तरत-
(i) एकः शृगालः कुत्र गच्छति ?
(ii) कः श्रान्तः जायते ?
(iii) कस्य स्वेदः जायते ?
(iv) लतासु उपरि शृगालः किं पश्यति?
(v) शृगालः द्राक्षाफलं कीदृशं कथयति ?
उत्तराणि:
(i) वनम्
(ii) शृगालः,
(iii) शृगालस्य,
(iv) द्राक्षाफलम्,
(v) आम्लम् ।

लघूत्तरात्मक प्रश्ना:-

प्रश्न पूर्णवाक्येन उत्तरत-

प्रश्न (i).
शृगालः कया पीडितः वनं गच्छति?
उत्तरम्:
शृगालः पिपासया बुभुक्षया च पीडितः वनं गच्छति ।

प्रश्न (ii).
वनं गत्वा शृगालः कीदृशः जायते ?
उत्तरम्:
वनं गत्वा शृगालः श्रान्तः खिन्नः च जायते ।

प्रश्न (iii).
शृगालः वने कुत्र कुत्र पश्यति?
उत्तरम्:
शृगालः वने वामतः, दक्षिणतः, अग्रतः, पृष्ठतः च पश्यति ।

प्रश्न (iv).
किं दृष्ट्वा शृगालस्य मुखे रसः जायते ?
उत्तरम्:
द्राक्षाफलं दृष्ट्वा शृगालस्य मुखे रसः जायते।

प्रश्न (v).
किं कथयित्वा शृगालः पलायते ?
उत्तरम्:
‘आम्लं द्राक्षाफलम्’ इति कथयित्वा शृगालः पलायते ।

प्रश्न- निर्माणम्-

प्रश्न 1.
रेखाङ्कितपदानि अधिकृत्य प्रश्ननिर्माणं कुरुत-
(i) शृगालः वनं गच्छति ।
(ii) वने श्रृंगाल: द्राक्षालतां पश्यति ।
(iii) लतासु उपरि द्राक्षाफलं अस्ति ।
(iv) स: पुन: पुनः उत्पतति ।
(v) वनं गत्वा शृगालः श्रान्तः जायते ।
(vi) शृगालस्य मुखे रसः जायते 1
उत्तराणि:
(i) कः वनं गच्छति ?
(ii) वने कः द्राक्षालतां पश्यति?
(iii) कासु उपरि द्राक्षाफलं अस्ति?
(iv) कः पुनःपुनः उत्पतति ?
(v) कुत्र गत्वा शृगालः श्रान्तः जायते ?
(vi) कस्य मुखे रसः जायते ?

निबन्धात्मकप्रश्नाः-

प्रश्न 1.
‘ न लभ्यते चेत् आम्लं द्राक्षाफलम्’ इति पाठस्य / कथायाः सारं हिन्दीभाषायां लिखतु ।
उत्तरम्:
पाठ के अनुसार एक सियार भूखा प्यासा वन में जाता है। वह इधर-उधर जाता है किन्तु कुछ भी प्राप्त नहीं करता है । वह थक जाता है और निराश हो जाता है । वह वन में आगे पीछे, ऊपर-नीचे सभी ओर देखता है, उसे पसीना आता है और प्यास लगती है । तभी वह अंगूर की बेल पर लगे हुए अंगूरों को देखता है, किन्तु वे ऊँचाई पर थे । उन्हें देखकर सियार के मुँह में लार आ जाती है। वह फल पाने के लिए बार-बार कूदता है, लेकिन अंगूर के फल नहीं मिलते हैं । अन्त में थककर वह कहता है – ‘ये अंगूर खट्टे हैं और वहाँ से चला जाता है ।
वास्तव में लोग असफलता मिलने पर दूसरों को तुच्छ समझते हैं, अपने दोष को नहीं देखते हैं।